Kurumsal Karbon Ayak İzi ve Sera Gazı Doğrulaması

Genel bakış

Kurumsal karbon ayak izi, bir kuruluşun faaliyetleri nedeniyle belirli bir dönemde (genellikle bir takvim yılı) atmosfere saldığı toplam sera gazı miktarının karbondioksit eşdeğeri (tCO₂e) cinsinden ifadesidir. Hesaplamalar ISO 14064-1 standardı ve GHG Protocol gibi uluslararası kabul görmüş yöntemlere göre yapılır.

Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), Türkiye'de İklim Kanunu ile kurulan emisyon ticaret sistemi ve büyük markaların tedarikçilerinden emisyon verisi talep etmesi, karbon ayak izi hesaplamayı ihracatçılar için bir tercih olmaktan çıkarıp zorunluluğa dönüştürmektedir.

Emisyon kapsamları (Scope 1, 2, 3)

Emisyonlar kaynağına göre sınıflandırılır. ISO 14064-1:2018 bunları 6 kategori altında toplarken GHG Protocol 3 kapsam kullanır; iki yaklaşım birbirine dönüştürülebilir:

Kapsam 1 — Doğrudan emisyonlar: kazan, fırın, jeneratör, şirket araçları, soğutucu gaz kaçakları, proses emisyonları
Kapsam 2 — Enerji dolaylı emisyonlar: satın alınan elektrik, buhar, ısı ve soğutma
Kapsam 3 — Diğer dolaylı emisyonlar: satın alınan mal ve hizmetler, nakliye, iş seyahatleri, çalışan ulaşımı, atıklar, satılan ürünlerin kullanımı

Hesaplama ve doğrulama arasındaki fark

Hesaplama, faaliyet verilerinin (yakıt, elektrik, malzeme miktarları vb.) uygun emisyon faktörleriyle çarpılarak bir sera gazı envanteri ve raporu oluşturulmasıdır. Doğrulama ise bu raporun ISO 14064-3 standardına göre bağımsız ve akredite bir doğrulama kuruluşu tarafından denetlenerek belirli bir güvence seviyesiyle (sınırlı veya makul güvence) onaylanmasıdır.

Müşterilere, yatırımcılara, bankalara veya resmî makamlara sunulacak emisyon verilerinde doğrulanmış rapor giderek standart bir beklenti hâline gelmektedir.

SKDM (CBAM) ve ihracatçılar

SKDM kapsamında demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi ürünleri AB'ye ihraç eden firmalar, ürünlerinin gömülü emisyonlarını hesaplayarak AB'deki ithalatçıya raporlamak durumundadır. Kapsam dışındaki sektörlerde bile AB'li alıcılar, kendi Kapsam 3 raporlamaları için tedarikçilerinden emisyon verisi istemektedir.

Kimler için gerekli?

AB'ye ihracat yapan, özellikle SKDM kapsamındaki sektörlerde faaliyet gösteren üreticiler
Global markaların tedarik zincirinde yer alan firmalar
Sürdürülebilirlik raporu yayımlayan veya yeşil finansmana başvuran şirketler
Karbon nötr / net sıfır hedefi belirlemek isteyen kuruluşlar
Emisyon ticaret sistemi ve sera gazı izleme mevzuatı kapsamındaki tesisler

Avantajları

İhracat güvencesi

AB alıcılarının ve SKDM'nin emisyon verisi taleplerine hazırlıklı olursunuz.

Azaltım yol haritası

Emisyonların nereden kaynaklandığını görmek, en etkili azaltım adımlarını belirlemenin ilk şartıdır.

Yeşil finansman

Doğrulanmış emisyon verisi, sürdürülebilirlik bağlantılı kredi ve yatırımlara erişimi kolaylaştırır.

Maliyet tasarrufu

Enerji ve yakıt tüketiminin analizi çoğu zaman doğrudan tasarruf fırsatlarını ortaya çıkarır.

Süreç nasıl işler?

1
Sınırların belirlenmesi
Organizasyonel ve operasyonel sınırlar, raporlama yılı ve hesaplamaya dahil edilecek emisyon kategorileri netleştirilir.
2
Veri toplama
Yakıt, elektrik, soğutucu gaz, hammadde, lojistik ve atık verileri için firmanıza özel veri toplama şablonları hazırlanır ve birlikte doldurulur.
3
Hesaplama ve envanter
Güncel ve kaynağı belirtilmiş emisyon faktörleriyle hesaplamalar yapılır, belirsizlik değerlendirmesi dahil sera gazı envanteri oluşturulur.
4
Raporlama
ISO 14064-1 formatında sera gazı raporu ve yönetim için özet bulgular ile azaltım önerileri hazırlanır.
5
Bağımsız doğrulama
Rapor, akredite bir doğrulama kuruluşu tarafından ISO 14064-3'e göre denetlenir; denetim sürecinde size eşlik ediyor, bulguların kapatılmasını sağlıyoruz.
6
Doğrulama beyanı ve takip
Doğrulama beyanı düzenlenir. Takip eden yıllarda karşılaştırmalı envanter ve azaltım hedeflerinin izlenmesinde destek vermeye devam ediyoruz.

İstenen evraklar

Çalışmaya başlamak için aşağıdaki belgeleri hazırlamanız yeterlidir. Eksik evrak olması durumunda süreci birlikte planlıyoruz.

Ticaret Sicil Gazetesi fotokopisi
İmza sirküsü fotokopisi
Vergi levhası fotokopisi
Oda kayıt belgesi fotokopisi
SGK hizmet dökümü fotokopisi
Belge üzerine yazılacak olan kapsam
Raporlama yılına ait elektrik, doğalgaz ve yakıt faturaları
Şirket araçlarının yakıt tüketim kayıtları
Soğutma sistemleri ve soğutucu gaz dolum kayıtları
Üretim miktarları ve hammadde tüketim verileri

Sıkça sorulan sorular

Kurumsal ve ürün karbon ayak izi arasındaki fark nedir?+

Kurumsal karbon ayak izi (ISO 14064-1) kuruluşun tamamının yıllık emisyonlarını, ürün karbon ayak izi (ISO 14067) ise tek bir ürünün yaşam döngüsü boyunca oluşan emisyonları hesaplar. SKDM gibi düzenlemeler ürün bazında gömülü emisyon verisi isteyebilir; ihtiyacınıza göre doğru yöntemi birlikte belirliyoruz.

Kapsam 3 hesaplaması zorunlu mu?+

Raporun amacına bağlıdır. Pek çok müşteri ve raporlama çerçevesi önemli Kapsam 3 kategorilerinin dahil edilmesini bekler. Başlangıçta Kapsam 1 ve 2 ile başlayıp kademeli olarak Kapsam 3'ü genişletmek yaygın bir yaklaşımdır.

Hesaplama ne sıklıkla yapılmalı?+

Kurumsal karbon ayak izi genellikle yıllık olarak hesaplanır ve raporlanır. Bu sayede azaltım hedeflerine göre ilerleme yıldan yıla izlenebilir.